Leukocyty – co to takiego?

Leukocyty, wraz z krwinkami czerwonymi i płytkami krwi, należą do najważniejszych składników krwi. Są jednym z elementów układu odpornościowego, który tworzą wraz ze specjalnymi białkami i narządami limfatycznymi: szpikiem kostnym, śledzioną, grasicą, węzłami i grudkami chłonnymi. Układ odpornościowy jest odpowiedzialny za chronienie naszego organizmu przed substancjami oraz zarazkami, które w jakikolwiek sposób mogą mu zagrażać. Głównym zadaniem leukocytów jest natomiast wyszukiwanie wszelkich wrogów i ich zwalczanie, oraz nadzór immunologiczny nad komórkami organizmu, czyli eliminowanie komórek, które obumarły lub działają inaczej niż powinny.

Krwinki białe są zróżnicowane, zarówno pod względem budowy, jak i pełnionych funkcji.
Uwzględniając występowanie lub brak ziarnistości w cytoplazmie, podzielono je na dwie grupy: granulocyty i agranulocyty.

Pośród granulocytów wyróżnia się:
obojętnochłonne – inaczej neutrofile, komórki posiadające zdolność fagocytozy i przemieszczania się ruchem pełzakowatym. Odpowiadają za ochronę naszego organizmu przed drobnoustrojami. Umożliwia im to zdolność do fagocytozy – wchłaniania, a następnie rozkładania substancji oraz drobnoustrojów. Do fagocytozy aktywowane są przez cytokiny prozapalne. W ziarnistościach neutrofili znajdują się enzymy niezbędne do strawienia pochłoniętego „obcego”. Wiele mediatorów zawartych w ziarnistościach może się wydostawać na zewnątrz komórki, zaś ich stężenie w surowicy krwi jest używane w diagnostyce stanu zapalnego;

kwasochłonne – czyli inaczej eozynofile, mają również zdolności fagocytowania i pełzania. Odpowiadają za niszczenie pasożytów atakujących organizm, ale również biorą udział w reakcjach alergicznych. Obecność eozynofili stwierdza się przede wszystkim w tkankach narażonych na kontakt z czynnikami środowiska zewnętrznego organizmu (np. skóra, błony śluzowe przewodu pokarmowego, dróg oddechowych). Zaburzenie współdziałania eozynofili z komórkami tucznymi (mastocytami), których krewnymi są bazofile krwi obwodowej, prowadzi do reakcji alergicznych. Ich liczba w tkankach jest 100 razy większa niż we krwi obwodowej;

• zasadochłonne – inaczej bazofile, dzięki zawartości histaminy, heparyny i enzymów proteolitycznych. Pod wpływem immunoglobulin IgE zostają pobudzone do reakcji alergicznych i anafilaktycznych.

Natomiast agranulocyty dzielą się na:

• limfocyty:

Limfocyty B – produkowane są w szpiku kostnym, a dojrzewają w węzłach chłonnych. Są odpowiedzialne za odpowiedź humoralną, a zatem za wytwarzanie przeciwciał. Kontakt z antygenem umożliwia im przekształcenie się w komórki pamięci oraz komórki plazmatyczne.

Limfocyty B1 – liczebnie dominująca populacja limfocytów B. Są odpowiedzialne za odpowiedź pierwotną  (pierwszy kontakt z patogenem) i dzięki temu, że przekształcają się w komórki pamięci, również wtórną (kolejny kontakt z patogenem). Wytwarzają przeciwciała w klasach IgM i IgG.

Limfocyty B2 – 20% populacji limfocytów B. Lokalizują się w obrębie błon śluzowych. Wytwarzają przeciwciała głównie klas IgD i IgM. To właśnie one są odpowiedzialne za wytwarzanie autoprzeciwciał. 

Limfocyty T – również produkowane są w szpiku kostnym, ale dojrzewają i różnicują się w grasicy. Są odpowiedzialne za bezpośrednie niszczenie szkodliwych mikroorganizmów oraz dodatkowo regulują pracę  pozostałych komórek chroniących nasz organizm. Czas ich życia wynosi od kilku miesięcy do kilku lat.

Limfocyty Tc – są odpowiedzialne za zabijanie komórek zakażonych patogenami lub nowotworowych.

Limfocyty Th – wspomagają odpowiedź immunologiczną, wydzielają cytokiny.

Limfocyty Treg – hamują odpowiedź immunologiczną, w tym autoagresję, wydzielają cytokiny. Budują tolerancję organizmu na obce antygeny.

Limfocyty NKT – komórki posiadające cechy zarówno limfocytów T, jak i komórek NK.

Komórki NK – zaliczane były dawniej do limfocytów i chociaż powstają ze wspólnej dla limfocytów komórki macierzystej, to nie przechodzą fazy dojrzewania w grasicy lub węzłach chłonnych. Budowę i sposób działania mają podobny do limfocytów T, jednakże nie potrafią rozpoznawać antygenów, a jedynie różnicują je na bezpieczne i niebezpieczne. Głównymi zadaniami komórek NK jest uczestnictwo we wczesnych fazach odpowiedzi nieswoistej oraz nadzorze immunologicznym, który polega na wykrywaniu i uśmiercaniu komórek zmienionych nowotworowo lub uszkodzonych i nie spełniających już swoich funkcji.

• Monocyty – największe krwinki białe, mające zdolność fagocytowania i pełzania. Potrafią również przedostawać się poza światło naczyń krwionośnych. Oczyszczają krew z patogenów i fragmentów obumarłych komórek. Wydzielają cytokiny.

Ta różnorodność krwinek białych pozwala na szybką i precyzyjną reakcję obronną. Niestety, czasami układ odpornościowy rozpoznaje jako obce zarówno własne tkanki (choroby autoimmunizacyjne), jak i cząsteczki pokarmu (alergie i nadwrażliwości na pokarmy).